Perifere neuropathie

Perifere neuropathieZenuwcellen

  1. De aandoening;
  2. Vóórkomen van perifere neuropathie;
  3. Meer over het zenuwstelsel.

1. De aandoening

1.1 Algemene beschrijving

Perifere neuropathie is een aandoening waarbij de perifere (aan de rand gelegen) zenuwen zijn beschadigd. Daardoor ontstaan met name klachten in de armen en benen. Daarbij gaat het vaak zowel om zogenaamde gevoelsstoornissen als (enig) verlies van spierkracht.

Vaak beide lichaamshelften in gelijke mate aangedaan. In die gevallen wordt over ‘polyneuropathie’ gesproken. ‘Poly’ betekent meer en ‘neuropathie’ verwijst naar ‘zenuwaandoening’. Meestal verloopt perifere neuropathie zeer geleidelijk.

Bij perifere neuropathie kunnen zowel de axonen als de myelineschede beschadigd zijn. De axonen zijn de uitlopers van de zenuwcel. De myelineschede ligt als een beschermend isolatielaagje om de axonen heen.

De ziekte kan verschillende soorten zenuwen treffen. Soms gaat het specifiek om de dunne zenuwvezels. Bij andere vormen gaat het ‘alleen’ om de dikke zenuwen. En vaak zijn beide soorten zenuwen getroffen. Dat hangt dus af van het soort neuropathie.

Perifere neuropathie is niet te genezen. Wel kunnen mensen soms geheel of gedeeltelijk herstellen. Dit laatste gebeurt tot nu toe eigenlijk uitsluitend als de onderliggende oorzaak van perifere neuropathie kan worden behandeld. Meestal lukt dat niet. In die gevallen is het zaak om de klachten zo effectief mogelijk te bestrijden. Of, zoals bij een variant als diabetische neuropathie, er voor te zorgen dat de bloedsuikerspiegel zo min mogelijk schommelt.

Waarschijnlijk zijn voor mensen met perifere neuropathie twee onderwerpen extra van belang. Op de pagina over symptomen lees je veel meer over de klachten die perifere neuropathie kan geven. En over mogelijke therapieën vind je informatie op de pagina over behandeling.

1.2. OorzakenMononeuropathie en polyneuropathie

Perifere neuropathie kan allerlei oorzaken hebben. Sommig varianten zijn aangeboren, weer andere zijn het gevolg van een virus als hiv. Ook kan perifere neuropathie ontstaan door vergiftiging (bijvoorbeeld door alcohol; drugs of bepaalde medicijnen).

De meest voorkomende oorzaak van perifere neuropathie is diabetes mellitus. Van de mensen met diabetes (ongeveer 900.000 Nederlanders) ontwikkelt 50% neuropathische klachten. Aangezien het aantal diabetici in Nederland nog steeds toeneemt; zal ook het aantal mensen met neuropathie de komende jaren stijgen.

Meer over de verschillende vormen van perifere neuropathie vind je op de pagina’s over soorten neuropathie.

1.3. Buitenbeentjes

Met name bij mensen met diabetes worden soms symptomen van ‘autonome neuropathie’ gevonden. Autonome neuropathie beperkt zich niet tot de uiteinden van ons lichaam. Daardoor valt autonomen neuropathie strikt genomen niet onder ‘perifere neuropathie. Eigenlijk is dit onderscheid wat kunstmatig. Ook veel perifere zenuwen bevatten namelijk autonome vezels. Daarom kunnen ook mensen met perifere neuropathie te maken krijgen met zogenaamde ‘autonome klachten’. Voorbeelden daarvan zijn een minder goede doorbloeding van de huid, of verminderd vermogen om te transpireren.

Een bijzondere vorm van neuropathische pijn, is ‘centrale pijn’. Deze valt buiten het bereik van deze website omdat deze worden veroorzaakt door stoornissen in het centrale zenuwstelsel (ruggenmerg of hersenen) – en dus geen gevolg is van aandoeningen van het perifere zenuwstelsel.

2. Vóórkomen perifere neuropathieOorzaken polyneuropathie

Prevalentie en incidentie

In de westerse wereld is diabetes als gezegd de meest voorkomende oorzaak van perifere neuropathie. Ook alcohol en erfelijke varianten scoren relatief hoog als veroorzaker.

Zowel de prevalentie (aantal gevallen in de bevolking op enige moment) als de incidentie (het aantal nieuwe gevallen binnen een bepaalde periode) zijn niet goed bekend. Dat komt onder meer doordat de cijfers niet goed worden bijgehouden. Maar geschat wordt dat tussen de 100.000 en 400.000 mensen in ons land aan perifere neuropathie lijden.

Het ligt voor de hand dat het aantal mensen met perifere neuropathie in Nederland verder zal toenemen. Dit omdat steeds ouder worden waardoor de kans groter wordt dat het zenuwstelsel op enig moment slijtageplekken gaat vertonen. Maar belangrijker nog is dat in de westerse wereld het aantal mensen met diabetes stijgt. En laat diabetes – ook in ons land – nou net de meest voorkomende oorzaak zijn van perifere neuropathie zijn…

3. Meer over het zenuwstelsel

Zonder zenuwstelsel zouden mensen geen mensen zijn. Tussen onze hersenen en de rest van ons lichaam wordt voortdurend enorm veel informatie doorgegeven.  Het zenuwstelsel verzamelt en verwerkt  (zintuiglijke) informatie. Waarna deze weer wordt omgezet in impulsen die naar de rest van ons lichaam worden verzonden. Hiervoor heeft het lichaam miljoenen zenuwcellen (neuronen) nodig die met elkaar in verbinding staan. Al deze neuronen vormen samen het zenuwstelsel.

Het zenuwstelsel is Big Brother in optima forma: niets blijft voor deze topregisseur verborgen en het heeft alle touwtjes stevig in handen. Zelfs het immuunsysteem staat onder volledige controle van het zenuwstelsel.

Het zenuwstelsel kun je grofweg indelen in het centrale zenuwstelsel en hert perifere zenuwstelsel waarvan ook de autonome zenuwen deel uitmaken.

Het centrale zenuwstelsel

Menselijke hersenenHet centrale zenuwstelsel is de plek waar alle informatie binnenkomt, wordt verwerkt en weer wordt omgezet in signalen naar de rest van ons lichaam. Het bestaat uit de hersenen en het ruggenmerg.

De hersenen worden gevormd door de grote hersenen, de kleine hersenen en de hersenstam. Het ruggenmerg loopt van de hals, via de rug naar de lendenen.

Het ruggenmerg wordt gerekend tot het centrale zenuwstelsel omdat het net als onze hersenen zintuiglijke informatie kan verwerken.

Perifere zenuwen

Alle zenuwen buiten de hersenen en het ruggenmerg zijn perifere zenuwen Als mensen het hebben over perifere zenuwen, bedoelen ze vaak de zenuwen in hun armen en benen. Maar strikt genomen klopt dit niet. Ook onze gezichtszenuwen, om een voorbeeld te noemen, maken deel uit van het perifere zenuwstelsel. En hetzelfde geldt voor de autonome zenuwen die onder meer de controle voeren over onze organen.

Perifere zenuwen worden verdeeld in sensorische en motorische zenuwen. Sensorisch verwijst naar waarneming en gevoel. De sensorische zenuwen vangen informatie op uit de buitenwereld én uit ons lichaam. Vervolgens zorgen ze ervoor dat deze informatie via het ruggenmerg de hersenen bereikt. De hersenen, op hun beurt, zetten deze informatie vervolgens om in impulsen en sturen die terug naar de motorische zenuwen.

De motorische zenuwen zorgen vervolgens voor het omzetten van de impuls in beweging of rust. Dit doen ze door aan de spieren te laten weten dat ze zich moeten samentrekken of juist moeten ontspannen.

 Autonome zenuwstelselORGANEN AUTONOME NEUROPATHIE

Autonome zenuwen zijn verantwoordelijk voor de aansturing van onze organen. Daarnaast sturen ze een aantal lichamelijke systemen waarop we geen invloed hebben – deze verlopen zogezegd ‘autonoom’. Denk hierbij aan processen zoals onze ademhaling; transpiratie en hartslag. Ze worden tot het perifere zenuwstelsel gerekend omdat ze buiten het centrale zenuwstelsel liggen.

Een deel van het autonomen zenuwstelsel is gericht op actie. Het zorgt ervoor dat je hartslag en ademhaling versnellen of dat je gaat transpireren. Ook vertraagt het de spijsvertering. Dat laatste lijkt gericht op rust, maar heeft wel degelijk met actie te maken. Beeld je maar eens in dat je een leeuw tegen het lijf loopt. Op zo’n moment is het knap onhandig als je naar het toilet zou moeten. De vertraging van je spijsvertering zorgt er dan voor dat je geen aandrang meer voelt. Dat maakt het vluchten een stuk eenvoudiger.

Waar onze motorische zenuwen ervoor zorgen dat je spieren aanspannen, doen onze autonome zenuwen iets soortgelijks voor onze organen. Beide soorten zenuwen zorgen ervoor dat we in staat zijn om tot actie over te gaan. En nadat je de leeuw van je hebt afgeschud, zorgt hetzelfde autonome zenuwstelsel ervoor dat je hartslag en ademhaling weer vertragen. Ook het transpireren neemt langzaam weer af en je lichaam komt weer tot rust.

Reacties zijn gesloten.