Alternatieve behandelingen van perifere neuropathie

Alternatieve behandelingen

 

Alternatieve geneeswijzen neuropathie

  1. Over alternatieve methoden
  2. Voedingssupplementen; PEA en het INP
  3. Acupunctuur
  4. Homeopathie
  5. Chiropraxie
  6. Osteopathie
  7. Antroposofie
  8. Toegevoegde waarde van alternatieve methoden

1. Over alternatieve behandelingen

De meest gebruikte alternatieve behandelingen in Nederland zijn acupunctuur (25%), homeopathie (22%) en chiropraxie (17%), aldus Wikipedia. Daarnaast is in België ook osteopathie in zwang. Omdat alternatieve behandelingen aan populariteit lijken te winnen, wordt op deze website aandacht besteed aan een aantal alternatieve benaderingen.

Bewust wordt hier gesproken over ‘alternatieve behandelingen’ en niet over ‘alternatieve geneeswijzen’. De reden hiervan is dat het ontbreekt aan bewijs dat alternatieve behandelingen bijdragen aan iemands genezing.

Wat alternatieve behandelingen kenmerkt is met name een holistische visie op mens en genezing. Vrijwel alle alternatieve behandelaren gaan uit van de gedachte dat klachten worden veroorzaakt doordat het natuurlijke evenwicht verstoord is geraakt. Alternatieve behandelaren pogen dat evenwicht weer te herstellen middels acupunctuur, voedingssupplementen, kruiden, of op andere wijze.

Hieronder volgt meer informatie over diverse alternatieve behandelingen en hun eventuele effecten.

 

Voedingssupplementen polyneuropathie

2. Supplementen, PEA en …

2.1. Voedingssupplementen en geneesmiddelen

Over voedingssupplementen

Volgens de Nederlandse wet is een voedingssupplement een ‘geconcentreerde bron van één of meer vitaminen, mineralen of andere nutriënten met voedingskundige of fysiologische effecten’. Voedingssupplementen bevinden zich  ergens in het grijze gebied tussen voeding en geneesmiddel. Ze worden vaak aangeboden in de vorm van tabletten of capsules. Zo wordt het idee versterkt dat het hier om geneesmiddelen gaat.

In Nederland en België moet op het etiket van voedingssupplementen altijd worden vermeld dat voedingssupplementen niet als vervanging voor een gevarieerde voeding mogen worden gebruikt. Indien door de fabrikant van voedingssupplementen een farmacologisch effect wordt geclaimd, is sprake van geneesmiddelen. Om op de markt te mogen worden gebracht, moeten deze aan veel strengere eisen voldoen dan voedingssupplementen.

Meestal niet noodzakelijk

De werking van voedingssupplementen is lang niet altijd wetenschappelijk aangetoond. Dit kan te ermee te maken hebben dat lichaamseigen stoffen in principe niet (meer) te patenteren zijn – hetzelfde geldt voor voeding: rode kool of witlof zijn niet te patenteren. Daardoor is het voor de farmaceutische industrie onaantrekkelijk om te investeren in onderzoek naar dit soort stoffen en gaat de wetenschap op dit terrein maar langzaam vooruit.

Een gezond mens heeft genoeg aan een gezond en gevarieerd voedingspatroon. Voedingssupplementen kunnen wel van waarde zijn voor bijvoorbeeld zwangere vrouwen en ouderen. Daarnaast kan het gebruik van bepaalde medicijnen leiden tot tekorten. Overleg in dat geval met je arts of  een voedingssupplement zinvol is.

2.2. PEA

Sommig alternatieve behandelaren bevelen palmitoylethanolamide (PEA) aan als middel tegen neuropathische pijn. PEA is een vetzuuramide dat een pijnstillende en ontstekingsremmende werking zou hebben. Vetzuuramides zijn lichaamseigen stofjes die in lichaamscellen worden geproduceerd en diverse fysiologische functies hebben. PEA is als voedingssupplement in Nederland vrij verkrijgbaar.

In 2012 is een grote studie gepubliceerd door Antonio Gatti e.a. waaruit blijkt dat van PEA mogelijk enige pijnstillende werking uitgaat. In deze studie ging het om 610 patiënten met de meest uiteenlopende pijnklachten van chronische aard. Daarnaast wordt in deze publicatie opgemerkt dat PEA weinig bijwerkingen kent.

Het onderzoek van Gatti levert onvoldoende bewijs voor een gunstige invloed van PEA op neuropathie en zenuwpijn. Medisch specialisten schrijven normaliter geen PEA voor en het supplement wordt bijna nooit vergoed door verzekeraars.

2.3. Het Instituut voor Neurologische Pijn (INP)

Behalve het onderzoek van Gatti, bestaan er tal van andere onderzoeken naar PEA. Deze staan verbazingwekkend vaak op naam van één man: de heer Keppel Hesselink – let op: deze man is géén medisch specialist, maar BIG-geregistreerd basisarts en acupuncturist. Verder is een klein groepje Italianen dat veel over PEA publiceert. Wellicht niet geheel toevallig komen ook veel producten die PEA bevatten, uit Italië. De online vraagbaak voor apothekers (Q-box) vermeldt dan ook dat informatie uit deze bronnen geen goede basis is voor een objectieve kijk op de zaak. Bovendien plaatst Q-box vraagtekens bij het uitzonderlijke positieve stuk over PEA op Wikipedia.

In Nederland is met name het ‘Instituut voor Neurologische Pijn (INP) van de heer Keppel Hesselink zeer actief in het promoten van PEA. Dit instituut profileert zich nadrukkelijk als instituut voor de behandeling van perifere neuropathie. Sterker nog: wie ‘neuropathie’ intikt op Google kan nauwelijks om het INP heen. Wie meer wil weten over de heer Keppel Hesselink en zijn INP kan terecht op de website van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Daar vind je diverse artikelen over Keppel Hesselink waaruit onder meer blijkt dat hij vrijwel uitsluitend publiceert in medische tijdschriften die geen enkele relevantie hebben in de medische wereld.

Toch proberen?

Voor wie  PEA wil proberen: de prijzen voor dit voedingssupplement lopen enorm uiteen van zo’n €75,- tot €150,- per maand. Het loont dus om goed op Internet rond te snuffelen en te kiezen voor de goedkoopste variant. Maar nogmaals: geen enkel goed wetenschappelijk onderzoek bewijst dat PEA het waard is om geld aan uit te geven. Hetzelfde geldt voor andere supplementen. Mocht je vermoeden dat jouw lichaam een tekort heeft aan bepaalde vitaminen of mineralen, dan kun je dat laten onderzoeken bij je huisarts.

 

Acupunctuur Neuropathie Behandeling3. Acupunctuur

Acupunctuur is een oude Chinese leer waarbij dunne en steriele naalden worden ingebracht in bepaalde delen van het lichaam. Het idee is dat op die manier het energieniveau (‘chi’) van de patiënt wordt verhoogd. Normaliter laat men de naalden enkele minuten zitten. Het op de juiste wijze plaatsen van de naalden zou geen pijn moeten doen – al wijst de praktijk soms misschien anders uit.

Door de behandeling met accupunctuur zou de ‘chi’ worden verhoogd/verbeterd. Deze chi baant zich via ‘meridianen’ (energiebanen in het lichaam), een weg door het lichaam. Acupuncturisten denken dat hierdoor het immuunsysteem wordt gestimuleerd. Dit immuunsysteem zou iemands balans en genezing ten goede komen. Pijn wordt in de acupunctuur beschouwd als een fenomeen dat zich voordoet zodra de energiestroom uit balans is – of onvoldoende krachtig. Het doel van acupunctuur is het herstellen van deze balans en het bevorderen van de energiestroom door het menselijk lichaam.

Effecten van acupunctuur bij neuropathie

Er is enig bewijs – hetgeen verre van voldoende is – dat acupunctuur van invloed kan zijn op pijn. Een overzichtsstudie naar het effect van acupunctuur op neuropathische pijn laat een positief effect zien bij patiënten met neuropathie die is gerelateerd aan hiv of diabetes. Helaas is de kwaliteit van veel van de onderzochte experimenten matig. Dit maakt het lastig om stevige conclusies te trekken. Het zou daarom een goed idee zijn om (met name: Chinese) artsen/acupuncturisten beter op te leiden in het doen van goed, methodologisch gefundeerd onderzoek.

Onduidelijk is vooralsnog hoe acupunctuur precies werkt. De meerwaarde ervan staat dan ook niet vast – ook niet bij neuropathische pijn. Mocht er al een effect zijn, dan heeft dat waarschijnlijk niets met energiebanen te maken, en alles met het feit dat de naalden het lichaam binnendringen waardoor een pijnremmend stofje (endorfinen) in het lichaam vrijkomt en aan het werk wordt gezet.

Het adagium ‘baat het niet, dan schaadt het niet, gaat hier slechts ten dele op. Weliswaar worden weinig bijwerkingen gerapporteerd, maar acupunctuur is bijvoorbeeld uitgesproken gevaarlijk als niet met schone naalden wordt gewerkt.

 

Homeopathie neuropathie

4. Homeopathie

4.1 Over geschudde stofjes

De website van de Vereniging voor homeopathie noemt homeopathie een geneeskunde waarbij het ‘zelfherstellend vermogen van het lichaam geprikkeld en geactiveerd wordt’. Grondlegger van de homeopathie is Samuel Friedrich Christian Hahnemann, een arts uit de 18e eeuw. Hij introduceerde het zogenaamde ‘gelijksoortigheidsprincipe’, dat inhoudt dat een ziekte kan worden genezen door het toedienen van een zeer kleine hoeveelheid stof die bij een gezond mens dezelfde symptomen oproept als de betreffende ziekte. Nog steeds is dit idee het fundament van de hedendaagse homeopathie.

Homeopaten geloven dat het toedienen van sterk verdunde en op een bepaalde manier geschudde stofjes, kan bijdragen aan herstel of zelfs bepaalde ziekten kan genezen. Het probleem is dat de effectiviteit van homeopathische middelen nimmer is vastgesteld – dit ondanks de enorme hoeveelheid onderzoek naar homeopathie. Homeopathie wordt door wetenschappers dan ook niet erkend als geneeskunde en gezien als pseudowetenschap.

Homeopaten brengen hiertegen in dat het onmogelijk is om zogenaamd ‘dubbelblind’ onderzoek te doen naar homeopathie. Dat zou komen doordat iedere patiënt uniek is en ook als zodanig wordt behandeld door homeopaten. Niet de ziekte, maar de patiënt wordt behandeld en daardoor kan een bepaald symptoom bij de ene persoon om een ander middel vragen dan bij een andere patiënt. Deze redenatie wordt door wetenschappers niet geaccepteerd. Geen enkel homeopathisch middel voldoet dan ook aan de registratie-eisen voor geneesmiddelen.

4.2 Placebo en risico’s

Ondanks het gebrek aan bewijs, zijn er veel mensen die baat hebben bij homeopathie. Hiervoor zijn diverse verklaringen. Allereerst kan sprake zijn van een placebo-effect: als je gelooft dat een bepaald middel zal helpen, is de kans groot dát het middel ook zal helpen. Daarnaast is ethanol vaak een belangrijk bestanddeel van homeopathische middelen. Ethanol is als alcohol in drank te vinden en de meeste mensen zullen wel eens hebben gemerkt dat alcohol een tijdelijk, pijn verlagend effect kan hebben. Het effect van dergelijke middelen moet dus worden toegeschreven aan alcohol. Bovendien worden nogal eens andere geneesmiddelen of kruiden toegevoegd aan homeopathische middelen. Deze hebben soms, in tegenstelling tot het homeopathische middel, wél een genezend effect.

Homeopathie is zeker niet ongevaarlijk. Dit geldt met name voor homeopathische kruidenbehandelingen. Veel medicijnen worden gemaakt van kruiden en planten. Kruiden kunnen dus wel degelijk sterk werkende stoffen bevatten. Daarom wordt in Nederland aangeraden alleen in zee te gaan met artsen en andere medisch specialisten. Zij staan geregistreerd in het BIG register. Daarin staan alle door de Nederlandse overheid erkende, gezondheidswerkers geregistreerd. Op de pagina over klinieken vind je instituten waar mensen met neuropathie uitstekend terecht kunnen.

 

Chiropractor neuropathie

5. Chiropraxie

5.1 Over het manipuleren van wervels en gewrichten

Anders dan bij manuele therapie, staat binnen de chiropraxie ‘de gehele mens centraal’. Stoornissen worden behandeld door de algehele gezondheid van de patiënt te bevorderen. Chiropractors doen dit door de wervelkolom te manipuleren om zo zenuwblokkades op te heffen.

In de chiropraxie gaat men ervan uit dat veel ziektes en aandoeningen worden veroorzaakt door (minimale) afwijkingen van de wervels. Door de wervels recht te zetten, zouden zenuwen niet langer beklemd zitten waardoor aandoeningen verdwijnen of minder klachten veroorzaken. Chiropractors behandelen overigens ook preventief – zelfs baby’s en peuters worden al behandeld.

In Nederland is het beroep van chiropractor niet officieel erkend. Dit betekent dat iedereen zich chiropractor mag noemen en dat er geen enkel toezicht is op behandelingen door een chiropractor. Maar zij mogen zich geen dokter noemen.

Hoewel op diverse websites de indruk wordt gewekt dat chiropraxie een universitaire opleiding vereist, is het in Nederland niet mogelijk om een dergelijke academische opleiding te volgen. Dikwijls is de chiropractor een fysiotherapeut die aanvullende opleidingen tot manueel therapeut en chiropractor heeft gevolgd.

5.2 Effecten en risico’s

Dat chiropraxie niet ongevaarlijk is, komt uit tal van studies naar voren. Zo blijkt met name het manipuleren van de nek gevaarlijk te kunnen zijn. Al in 2010 besteedde het programma Zembla aandacht aan deze complicaties. In die uitzending komt onder meer een man aan het woord die een gescheurde halsslagader overhield aan een bezoekje aan een chiropractor. Ook de Vereniging tegen de Kwakzalverij heeft zich vastgebeten in de chiropraxie. En met succes: op hun website zijn veel publicaties te vinden over de schaduwkanten van chiropraxie.

De vraag die overblijft is: helpt chiropraxie bij neuropathische klachten? Het antwoord op deze vraag is dat bewijs daarvoor ontbreekt. In een zogenaamd review naar het effect van chiropraxie op lagerugpijn wordt gesteld dat het ontbreekt aan voldoende, kwalitatief goed onderzoek om te kunnen stellen dat chiropraxie meerwaarde heeft bij de behandeling van lagerugpijn. Voor een positief effect bij perifere neuropathie, bestaat al helemaal geen bewijs. Wel staat vast dat de gevolgen van een behandeling door een chiropractor, ernstig kunnen zijn.

 

Neuropathie ostheopathie400x300

6. Osteopathie

6.1 Massage van bindweefsel

Osteopaten gaan ervan uit dat een probleem in een bepaald deel van het lichaam, ervoor kan zorgen dat ook andere delen van het lichaam slechter gaan functioneren. Ook pijnklachten zouden zo verklaard kunnen worden. Om dit verstoorde evenwicht te herstellen, maken osteopaten gebruik van massage. Deze massage richt zich met name op verstijfde, minder bewegelijke bindweefsels. Het idee is dat deze bindweefsels met elkaar in verbinding staan waardoor verstijving van bindweefsel op één plek, ook gevolgen heeft voor andere weefsels elders in het lichaam. Door het bindweefsel weer soepel en beweeglijk te maken, worden de ‘samenwerking’ de diverse weefsels weer hersteld.

Sommige osteopaten geven ook craniosacraaltherapie in de veronderstelling is dat niet alleen de wervelkolom, maar ook de schedelbeenderen in enige mate beweeglijk zijn. Deze beweeglijkheid zou bovendien met de handen zijn te voelen. Ook wordt door craniosacraaltherapeuten aangenomen dat er schommelingen plaatsvinden in het hersenvocht. Door wervelkolom, schedel en het hersenvocht te masseren, zou een herstelproces in gang worden verzet.

Osteopathie is in Nederland niet geaccepteerd als geneeswijze. Het beroep osteopaat is een vrij beroep: iedereen mag in Nederland een praktijk als osteopaat beginnen.  Wel kent Nederland een aantal verenigingen en een register voor osteopaten. De Nederlandse Osteopathie Federatie registreert uitsluitend osteopaten met een (para)medische vooropleiding. Het Register voor Osteopathie (NRO) accepteert ook osteopaten zonder opleiding in een (para)medische richting.

6.2. Effectiviteit

Het ontbreekt onder meer aan een goede meta-analyse van de (vermeende) effecten van osteopathie. Wel zijn er enige aanwijzingen voor een positief effect bij (niet-acute) lagerugpijn. Er is geen reden om aan te nemen dat osteopathie zinvol is bij perifere neuropathie.

Cranosacraaltherapie heeft geen enkele wetenschappelijke basis. Het bestaan van fluctuaties in het hersenvocht is nimmer aangetoond en hetzelfde geldt voor de beweeglijkheid van de scheenbenen. De behandeling van baby’s en kinderen door osteopaten en cranosacraaltherapeuten moet ten strengste worden afgeraden: massage is bij hen niet alleen  onnodig, maar ook nog eens uitgesproken gevaarlijk: ademhalingsproblemen en hartritmestoornissen kunnen het gevolg zijn van de ‘genezende massages’.

 

7. AntroposofieAntroposofisch arts neuropathie

7.1 Een holistische benadering

De antroposofie steunt op het gedachtegoed van Rudolf Steiner en wordt algemeen beschouwd als pseudowetenschap. Antroposofen zijn van mening dat de mens uit meer lagen bestaat (lichaam, levenslichaam, de ziel en het ‘ik’). Ziekte wordt gezien als een verstoord evenwicht tussen deze lagen. Om het evenwicht te herstellen wordt gebruik gemaakt van antroposofische stofjes. Deze stofjes kunnen wel degelijk werkzame bestanddelen bevatten. Juist daarom zijn ze potentieel gevaarlijker dan homeopathische stofjes. Met name van middelen op basis van mineralen, is bekend dat ze hoge concentraties metalen bevatten die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid. Antroposofische artsen moeten in Nederland ook zijn geregistreerd als arts om zich arts te mogen noemen. Vaak gaat het om (huis)artsen die zich na hun opleiding verder hebben bekwaamd in de antroposofie. Antroposofische middelen worden officieel geregistreerd in een homeopathisch handboek.

7.2 Effectiviteit

Antroposofische middelen kunnen een effect op de gezondheid kunnen hebben. Zo zouden sommige antroposofische middelen de pijn bij kanker kunnen verzachten en het menselijk immuunsysteem versterken. Daar staat tegenover dat antroposofie niet in Nederland wordt erkend en in brede wetenschappelijke kring wordt beschouwd als kwakzalverij. Bovendien kunnen sommige antroposofische geneesmiddelen aantoonbaar schadelijk zijn voor de gezondheid. Er bestaat geen bewijs voor de meerwaarde van antroposofie bij klachten die worden veroorzaakt door perifere neuropathie.

 

Alternatieve behandelingen perifere neuropathie

8. Toegevoegde waarde van alternatieve behandelingen

Er zijn honderden alternatieve behandelingen die in Nederland worden beoefend en veel alternatieve therapeuten houden er een bloeiende beroepspraktijk op na. Helaas hebben al deze therapieën geen wetenschappelijk aangetoond effect. Althans: geen effecten anders dan een placebo-effect. Een voorbehoud moet wellicht gemaakt worden voor acupunctuur. Het kan niet worden uitgesloten dat acupunctuur daadwerkelijk verlichting kan brengen bij chronische pijn. De vraag daarbij is wel of het niet even zinvol en stukken goedkoper is om jezelf pijn te doen met wat naalden.

In Nederland worden de meeste alternatieve behandelingen niet erkend door de overheid. Toch worden veel alternatieve behandelingen (deels) vergoed door ziektekostenverzekeraars. De reden daarvan is dat ziektekostenverzekeraars in de aanvullende pakketten rekening houden met de wensen van de klanten. Met andere woorden: als er maar voldoende vraag is naar een bepaalde ‘behandeling’, is de kans reëel dat deze deels wordt vergoed voor klanten met een aanvullend pakket. Dit zegt echter niets over de effectiviteit van dergelijke behandelingen.

Overweeg je toch een alternatieve behandeling? Zoek dan tenminste een behandelaar met een afgeronde medische opleiding en een BIG-registratie. En houd in gedachten dat alternatieve behandelingen hooguit aanvullend kunnen zijn op reguliere geneeskunde.

Reacties zijn gesloten.