Alcoholische neuropathie

Alchoholische neuropathieAlcoholische neuropathie pijn

 

  1. Vóórkomen van alcohol-gerelateerde neuropathie
  2. Ontstaan en verloop
  3. Klachten en diagnostiek
  4. Behandeling

 

1. Vóórkomen van alcohol-gerelateerde neuropathie

Alcoholische neuropathie komt voor bij tenminste tien procent van de groep mensen met een alcoholverslaving. Het gaat dan al snel om zo’n 50.000 tot 70.000 Nederlanders.

Van een groep van 161 patiënten die zich bij het AMC meldde met neuropathische klachten bleek 14% te lijden aan alcohol-gerelateerde neuropathie.

Internationaal onderzoek laat zien dat 10% – 50% van de groep mensen met een chronische stoornis in het gebruik van alcohol, last heeft van zenuwschade. Daarbij komt dan nog de groep mensen met zenuwschade zonder klachten.

Verhoogd risico

Alcoholische neuropathie onststaat bepaald niet vanzelf. Er gaat een flink aantal jaren  zwaar alcoholgebruik aan vooraf – doorgaans zo’n tien tot vijftien jaar meer dan negen glazen per dag.

Niet alleen het aantal jaren speelt een rol. Ook het geregeld drinken van grote hoeveelheden alcohol ineens (‘binge drinking’) kan zenuwschade veroorzaken. Het samengaan van twee of meer aandoeningen bij iemand is een andere risicofactor. Zo loopt een diabeticus met een alcoholverslaving meer risico dan iemand die ‘slechts’ te veel drinkt.

Vooral alcoholverslaafde mannen tussen de 40 en 60 jaar lopen een verhoogde kans op alcoholische neuropathie. Dat komt doordat die groep er vaak al flink wat jaren verslaving op heeft zitten. De groep boven de zestig jaar is kleiner, omdat alcoholisten na het bereiken van het zestigste levensjaar relatief vaak overlijden.

Stoornis in het gebruik van alcohol

Ongeveer 4% van de Nederlandse bevolking heeft een zogenaamde ‘stoornis in het gebruik van alcohol’. Dat is de nieuwe term voor wat vroeger ‘alcoholmisbruik’ of alcoholafhankelijkheid’ heette. Deze nieuwe term staat in de DSM 5. Dat is het handboek voor psychiatrische stoornissen (DSM-5). En wereldwijd dé diagnostische leidraad voor psychiatrische ziekten.

De website van Jellinek vermeldt dat in 2013 ongeveer twee miljoen Nederlanders kampen met één of meer verslavingen. Bij ongeveer 500.000 van hen is sprake van verslaving aan alcohol.

 

2. Ontstaan en verloop van alcoholische neuropathiealcoholische neuropathie vitamine

 Diverse oorzaken

Er zijn meerdere redenen waardoor alcoholgebruik tot neuropathie kan leiden.

Allereerst wordt alcohol afgebroken in de lever. Tijdens dit proces komen giftige stoffen vrij. Bij langdurig extreem drankgebruik, verloopt het afbreken van deze giftige stoffen steeds moeizamer. Het gif hoopt zich daardoor op in het lichaam en krijgt de kans om zenuwschade te veroorzaken.

Een tweede oorzaak van alcoholische neuropathie is een gebrek aan vitamine B1 – onder andere aardappelen; graanproducten; vlees; melkproducten en brood bevatten veel vitamine B1. Een tekort hieraan kan verschillende oorzaken hebben:

  1. Alcohol kan leiden tot algemene verwaarlozing, maar bovenal remt het de honger. Een aantal zware drinkers eet daardoor slecht – met een tekort aan vitamine B1 als gevolg;
  2. Klachten als veelvuldig braken, diarree en ontstekingen in het spijsverteringskanaal verhinderen de opname van voedingsstoffen. En dus ook van noodzakelijke vitaminen.

Verloop en voorkómen van neuropathie door alcohol

Verloop

Onbehandeld is alcoholische neuropathie mild progressief. De zenuwschade en de symptomen worden in de loop van de tijd ernstiger zolang het alcoholgebruik niet wordt aangepakt. Jammer genoeg is het niet iedereen gegeven te stoppen met alcohol. Zelfs minderen lukt lang niet altijd. Verslaving is nou eenmaal een gecompliceerde ziekte. Zo weten we tegenwoordig bijvoorbeeld dat verslaving leidt tot veranderingen in de hersenen. Daardoor wordt stoppen extra moeilijk.

Helaas is volledig herstel van alcoholische neuropathie dikwijls niet mogelijk. Ook niet als men al geruime tijd is gestopt met drinken. Zelfs gedeeltelijk herstel laat vaak lang op zich wachten

Voorkomen is beter dan genezen

Drink je (te) veel? Probeer dan in ieder geval voldoende voedingsstoffen en vitamine B1 binnen te krijgen. Het slikken van multivitaminepreparaten is raadzaam als je veel drinkt. Helaas wordt vitamine B1 in de vorm van tabletten/pillen, juist als mensen slecht eten, onvoldoende opgenomen in het lichaam. Vitamine B injecties kunnen in dat geval een ‘oplossing’ bieden. Maar stoppen met drinken is de enige manier om verdere zenuwschade te voorkomen.

Naast Vitamine B1, kunnen bij zware drinkers ook tekorten ontstaan aan B3, B5, B6 en B12. Let ook op je foliumzuur en vitamine E als je veel drinkt.

3. Klachten en diagnostiekalcohol neuropathie behandeling

3.1. Vooral sensorische klachten

Bij alcoholische neuropathie gaat het eigenlijk altijd om polyneuropathie. Dat wil zeggen dat beide lichaamshelften in gelijke mate aangedaan. Meestal beginnen de klachten het eerst in de voeten en benen.

Na verloop van tijd kunnen de klachten zich uitbreiden tot de handen en onderarmen. Bij een aantal mensen nemen de klachten toe bij koud of regenachtig weer.

De eerst klachten van perifere neuropathie door alcohol (of drugs) gebruik:

  • een verdoofd gevoel aan voeten of handen;
  • het lijkt alsof één of meer ledematen ‘slapen’;
  • een brandend of prikkend gevoel (soms ook plotselinge prikkelingen) in de voeten of handen;
  • pijnlijke benen.

Doorgaans blijven pijnklachten op de voorgrond staan, maar soms treden ook motorische problemen op. Een voorbeeld is het verlies van kracht in de spieren en/of krampen in de benen. Ook een klapvoet komt voor: de tenen en voet gaan dan niet (goed) meer omhoog.

Fysiotherapie kan behulpzaam zijn bij het hervinden van de balans tijden het staan en lopen.

Overmatig alcoholgebruik kan ook de autonome zenuwen beschadigen.

3.2. Autonome vezels

Helaas komt aantasting van de autonome zenuwvezels ook bij alcohol-gerelateerde neuropathie geregeld voor. Patiënten krijgen dan last van bijvoorbeeld huidverkleuringen en een bijzonder droge huid. Daardoor ontstaan makkelijk wondjes aan de voeten. Als deze gaan ontsteken, wordt zo’n wond een ‘ulcer’ genoemd. Meer over dit onderwerp vind je in paragraaf 5 van het hoofdstuk over diabetische neuropathie.

Andere klachten die kunnen wijzen op beschadiging van autonome zenuwvezels zijn overmatig transpireren en een gladde of glimmende huid. Ook klachten als incontinentie (ongewild urineverlies); impotentie en vaginisme ontstaan door schade aan de autonome zenuwen.

3.3. Alcoholische schade in de kleine hersenen

Chronische verslaving aan alcohol richt schade aan in de kleine hersenen. Dit openbaart zich meestal het eerst in een wankele tred. Gaandeweg kan deze klacht verergeren, zeker tijdens periodes waarin mensen uitzonderlijk veel drinken. Mensen lopen wijdbeens en hebben moeite de ene voet voor de andere te zetten. De coördinatie verslechtert. Deze zogenaamde ‘ataxie’ kan verder verslechteren tijdens periodes van extreem alcoholgebruik of bij ziekte.

Achteruitgang van de kleine hersenen door alcoholgebruik komt vaker voor bij mannen dan bij vrouwen. Meestal beginnen de problemen op middelbare leeftijd. Vrijwel altijd is er een voorgeschiedenis van langdurig alcoholmisbruik.

 

4. Behandeling

Alcohol-gerelateerde neuropathie alcohol medicatie combinatie

4.1. Stoppen met alcoholgebruik

Onbehandeld kan alcoholische neuropathie leiden tot chronische zenuwpijn. Ook definitief verlies van het gevoel in de ledematen komt voor. Dit kan bijzonder hinderlijk zijn. Bijvoorbeeld bij het uitvoeren van alledaagse handelingen of werkzaamheden.

Stoppen met drinken is de beste behandeling alcoholische neuropathie. Vitaminetekorten kunnen worden aangepakt door het slikken van voedingssupplementen (met name: B1) en eventueel injecties met vitamines. Injecteren voorkomt dat de vitamines niet in het lichaam worden opgenomen.

4.2. Als stoppen geen optie is

Ook als stoppen met drinken, om welke reden dan ook, niet haalbaar is, kan de pijn worden behandeld. Amitri ptyline is vaak de eerste keuze. Eventueel kan dit worden aangevuld met een medicijn dat ook tegen epilepsie wordt gebruikt. Gangbare anti-epileptica zijn in dit geval pregabaline of gabapentine.

Een probleem is dat de effecten van pijnmedicatie door het gebruik van alcohol teniet kunnen worden gedaan. Ook kan alcohol de bijwerkingen versterken (sufheid; vermoeidheid; duizeligheid enzovoort). Hoe iemand reageert op de combinatie van alcohol en deze middelen, varieert van persoon tot persoon.

Wil of kun je niet stoppen met drinken? Ook dan heb je recht op een optimale behandeling van je (pijn)klachten!

Reacties zijn gesloten.